Dấu hiệu nhận biết đột quỵ (FAST) và hành động khẩn cấp
Đột quỵ, hay còn gọi là tai biến mạch máu não, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật vĩnh viễn trên toàn thế giới, đặc biệt ở người cao tuổi. Khi một người bị đột quỵ, mỗi phút trôi qua đều vô cùng quý giá. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và hành động khẩn cấp đúng cách có thể cứu sống và giảm thiểu tối đa di chứng cho người bệnh. Bài viết này của HioCare sẽ hướng dẫn bạn quy tắc FAST và những việc cần làm ngay lập tức.
Quy tắc FAST là gì?
FAST là một từ viết tắt dễ nhớ, giúp cộng đồng nhanh chóng nhận diện các dấu hiệu điển hình của đột quỵ. Nó bao gồm:
F - Face (Mặt): Yếu tố nào cần chú ý?
Hãy yêu cầu người đó cười. Bạn có thấy một bên mặt bị xệ xuống, mất đối xứng không? Đây là dấu hiệu của sự yếu cơ ở một bên mặt, thường rất dễ nhận thấy.
A - Arm (Tay): Kiểm tra sự mất sức
Yêu cầu người đó giơ cả hai tay lên cao và giữ trong vài giây. Nếu một cánh tay bị yếu và không thể giữ được ở vị trí đó hoặc trôi xuống thấp hơn, đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ.
S - Speech (Lời nói): Dấu hiệu bất thường
Yêu cầu người đó lặp lại một câu đơn giản. Nghe kỹ xem lời nói của họ có bị nói lắp, nói ngọng, khó hiểu hoặc không mạch lạc hay không. Đôi khi, người bệnh còn không thể nói được.
T - Time (Thời gian): Phản ứng nhanh chóng
Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong số trên, đây là lúc cần hành động ngay lập tức. Hãy ghi nhớ thời gian xuất hiện triệu chứng đầu tiên và gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.
Tại sao nhận biết sớm đột quỵ lại quan trọng?
Mỗi phút khi bị đột quỵ, hàng triệu tế bào não sẽ chết đi. Việc điều trị càng sớm, khả năng cứu sống và phục hồi chức năng của người bệnh càng cao, giảm thiểu nguy cơ tàn tật. Thời gian vàng để điều trị đột quỵ thiếu máu cục bộ (phổ biến nhất) thường là trong vòng 3 đến 4.5 giờ đầu tiên sau khi xuất hiện triệu chứng. Trong thời gian này, các bác sĩ có thể sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp nội mạch để tái thông mạch máu não.
Hành động khẩn cấp khi nghi ngờ đột quỵ
- Gọi 115 ngay lập tức: Đây là ưu tiên hàng đầu. Cung cấp thông tin chi tiết về các triệu chứng và thời gian xuất hiện.
- Giữ người bệnh ở tư thế thoải mái: Nới lỏng quần áo, giúp họ nằm nghiêng sang một bên nếu nôn mửa để tránh hít sặc.
- Không cho ăn uống hoặc uống thuốc: Người bệnh có thể bị rối loạn nuốt, dễ gây sặc, nguy hiểm đến tính mạng.
- Trấn an người bệnh: Giữ bình tĩnh và nói chuyện nhẹ nhàng với họ.
- Ghi lại thời gian: Nhớ chính xác thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên, điều này cực kỳ quan trọng cho việc chẩn đoán và điều trị sau này.
Để tìm hiểu thêm về cách xử lý và chăm sóc người cao tuổi, bạn có thể tham khảo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hoặc Bộ Y tế Việt Nam.
Phòng ngừa đột quỵ và chăm sóc sau đột quỵ
Phòng ngừa đột quỵ là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt ở người cao tuổi. Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, duy trì lối sống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và tránh xa thuốc lá là những biện pháp hiệu quả.
Sau khi đột quỵ, quá trình phục hồi chức năng rất quan trọng. Các dịch vụ chăm sóc điều dưỡng chuyên nghiệp tại nhà như Dịch vụ Điều dưỡng HioCare có thể hỗ trợ người bệnh trong quá trình hồi phục, từ việc tập vật lý trị liệu đến hỗ trợ sinh hoạt hàng ngày. Đối với những trường hợp nặng, Dịch vụ Chăm sóc Giảm nhẹ của HioCare cũng mang lại sự an ủi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân và gia đình.
Câu hỏi thường gặp về đột quỵ (FAQ)
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về đột quỵ:
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi nguồn cung cấp máu đến một phần của não bị gián đoạn hoặc giảm đi đáng kể, làm cho mô não không nhận đủ oxy và chất dinh dưỡng. Trong vài phút, các tế bào não bắt đầu chết. Đây là một trường hợp cấp cứu y tế, đòi hỏi phải can thiệp kịp thời.
Tôi nên làm gì ngay lập tức khi thấy ai đó có dấu hiệu đột quỵ?
Điều quan trọng nhất là phải gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất NGAY LẬP TỨC. Ghi nhớ thời gian xuất hiện các triệu chứng đầu tiên. Không cố gắng cho bệnh nhân ăn uống hoặc uống thuốc.
Thời gian vàng trong điều trị đột quỵ là bao lâu?
Thời gian vàng (golden hour) trong điều trị đột quỵ thường được coi là 3-4.5 giờ đầu tiên kể từ khi khởi phát triệu chứng. Trong khoảng thời gian này, các phương pháp điều trị đặc hiệu có thể giúp giảm thiểu tổn thương não và cải thiện đáng kể kết quả phục hồi cho bệnh nhân.
Người cao tuổi có nguy cơ đột quỵ cao hơn không?
Có. Người cao tuổi có nguy cơ đột quỵ cao hơn do nhiều yếu tố như huyết áp cao, xơ vữa động mạch, bệnh tim mạch, tiểu đường và lối sống ít vận động. Việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ này là chìa khóa để phòng ngừa đột quỵ ở người lớn tuổi.